arthra

Διαβητική Νεφροπάθεια: Προσυμπτωματικός Έλεγχος, Διάγνωση & Αντιμετώπιση

 

Η διαβητική νεφροπάθεια (ΔΝ) ανήκει στις χρόνιες μικροαγγειοπαθητικές επιπλοκές του διαβήτη τύπου Ι και τύπου ΙΙ. Στη σύντομη ανασκόπηση που ακολουθεί γίνεται αναφορά στον προσυμπτωματικό έλεγχο και τη θεραπευτική της αντιμετώπιση.

Ορισμός – επιδημιολογικά δεδομένα

diavitiki nefropathia

Η ΔΝ αποτελεί το συχνότερο παράγοντα που σχετίζεται με νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου στις δυτικές κοινωνίες, ακολουθούμενη

από άλλες αιτίες όπως η υπερτασική νεφροπάθεια, οι σπειραματονεφρίτιδες και η νόσος των πολυκυστικών νεφρών.

Χαρακτηρίζεται από τα ακόλουθα κλινικοεργαστηριακά ευρήματα:

  • Σταδιακή αύξηση του ρυθμού αποβολής αλβουμίνης (λευκωματίνης)  στα ούρα.
  • Προοδευτική έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας με αύξηση των επιπέδων κρεατινίνης και ελάττωση του ρυθμού σπειραματικής διήθησης (GFR : Glomerular Filtration Rate).
  • Συνύπαρξη με διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια σε υψηλό ποσοστό, τόσο σε διαβητικούς τύπου Ι όσο και σε διαβητικούς τύπου ΙΙ.
  • Απουσία άλλης νεφρικής νόσου.

 

Η συχνότητα εκδήλωσης της ΔΝ είναι της τάξης του 30-35% στους διαβητικούς τύπου Ι και κυμαίνεται από 15-60% στους ασθενείς με διαβήτη τύπου ΙΙ. Εκτιμάται πως το 1/3 των ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη θα εκδηλώσει νεφροπάθεια στην πορεία της ζωής τους.

Επιπλέον, οι κλινικές μελέτες έχουν δείξει πως η ελάττωση της νεφρικής λειτουργίας συνδέεται με υψηλό κίνδυνο εκδήλωσης καρδιαγγειακών συμβαμάτων στους ασθενείς αυτούς.

Προσυμπτωματικός έλεγχος

Είναι ζωτικής σημασίας η τακτική παρακολούθηση και εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας στους διαβητικούς. Αυτό επιτυγχάνεται στην κλινική πράξη με τον υπολογισμό του ρυθμού σπειραματικής διήθησης (GFR Glomerular Filtration Rate) και με τον ποσοτικό προσδιορισμό της αποβαλλόμενης αλβουμίνης στα ούρα.
O ρυθμός σπειραματικής διήθησης (GFR: Glomerular Filtration Rate) ο οποίος αντιστοιχεί στην κάθαρση της κρεατινίνης (ml/min/1,73 m2), μπορεί να υπολογιστεί με ειδικούς μαθηματικούς τύπους όπως η φόρμουλα των Cockroft-Gault, η εξίσωση MDRD και η εξίσωση CKD-EPI.
Με κριτήριο τις τιμές του δείκτη GFR η νεφρική λειτουργία τοποθετείται στα εξής στάδια (Πίνακας 1):

Πίνακας 1. Στάδια νεφρικής λειτουργίας

 

Στάδιο 1 Νεφρική βλάβη με φυσιολογικό/αυξημένο GFR ( < 90 ml/min/1.73 m2)
Στάδιο 2 Νεφρική βλάβη με ήπια μείωση GFR ( < 60-89 ml/min/1.73 m2)
Στάδιο 3Α Νεφρική βλάβη με μέτρια μείωση GFR ( < 45-59 ml/min/1.73 m2)
Στάδιο 3Β Νεφρική βλάβη με μέτρια μείωση GFR ( < 30-44 ml/min/1.73 m2)
Στάδιο 4 Νεφρική βλάβη με σοβαρή μείωση GFR ( < 15-29 ml/min/1.73 m2)
Στάδιο 5 Νεφρική ανεπάρκεια (GFR < 15 ml/min/1.73 m2) ή αιμοκάθαρση

 

 

 

Η εκτίμηση της αλβουμινουρίας πραγματοποιείται στο μικροβιολογικό εργαστήριο είτε με προσδιορισμό του πηλίκου αλβουμίνης/κρεατινίνη σε πρωινό δείγμα ούρων είτε με μέτρηση της απέκκρισης αλβουμίνης στα ούρα 24ώρου. Υπό φυσιολογικές συνθήκες οι νεφροί αποβάλλουν < 30 mg αλβουμίνης/gr κρεατινίνης (πρωινό δείγμα) ή < 30 mg αλβουμίνης/24ωρο (Πίνακας 2).

Πίνακας 2 Ποσοτικός προσδιορισμός αλβουμινουρίας και φυσιολογικές τιμές

 

Κατηγορία

Δείγμα ούρων

(mg/g Κρεατίνης)

24ωρη συλλογή

(mg/24ωρο)

Άλλη συλλογή

(μg/min)

Φυσιολογικά < 30 < 30 < 20
Μικρολέυκομα - τινουρία 30 - 299 30 - 299 20 - 199

Μακρο -λευκωματινουρια

(Κλινική νεφροπάθεια)

≥ 300 ≥ 300 ≥ 200

 

Παθολογικές τιμές αλβουμινουρίας θεωρούνται όσες ξεπερνούν το όριο των 30 mg/24ωρο που διακρίνονται περαιτέρω σε μικροαλβουμινουρία (30-300 mg/24ωρο) και μακροαλβουμινουρία ( > 300 mg/24ωρο).

Σε ασθενείς με διαβήτη τύπου Ι ο προσυμπτωματικός έλεγχος για αλβουμινουρία ξεκινά συνήθως εντός πενταετίας από τη διάγνωση, καθώς η ύπαρξη νεφρικής βλάβης νωρίτερα είναι εξαιρετικά σπάνια. Αντίθετα, σε άτομα με διαβήτη τύπου ΙΙ ο έλεγχος πρέπει να γίνεται κατά τη διάγνωση της νόσου καθώς η υπεργλυκαιμία στην προκειμένη περίπτωση ενδέχεται να προϋπάρχει έτη πριν. Σε περιπτώσεις αρνητικού ελέγχου πραγματοποιείται κλινικοεργαστηριακή επανεκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας ετησίως και στους δύο τύπους διαβήτη.

Πρόληψη και θεραπευτική αντιμετώπιση

Η πρόληψη και αντιμετώπιση της ΔΝ στηρίζεται σε υγιεινοδιαιτητικά μέτρα και σε χρήση της κατάλληλης φαρμακευτικής αγωγής, όπου αυτή ενδείκνυται. Στα γενικά υγιεινοδιαιτητικά μέτρα περιλαμβάνονται ο έλεγχος του σωματικού βάρους, η τακτική σωματική άσκηση, ο περιορισμός της πρόσληψης νατρίου και αλκοόλ, η διακοπή του καπνίσματος και η κατανάλωση φυτικών ινών (>40 gr ημερησίως). Ο περιορισμός της διαιτητικής πρόσληψης λευκωμάτων φαίνεται να επιβραδύνει την εξέλιξη της νόσου. Συνιστάται στους διαβητικούς ασθενείς με νεφροπάθεια ο περιορισμός της ημερήσιας πρόσληψης πρωτεΐνης στα 0,8 g/kg σωματικού βάρους.

Ο καλός γλυκαιμικός έλεγχος ελαττώνει τον κίνδυνο εκδήλωσης της διαβητικής νεφροπάθειας, όπως έχει αποδειχθεί σε σημαντικές κλινικές μελέτες (DCCT, UKPDS, ADVANCE). Η αντιδιαβητική αγωγή εξατομικεύεται λαμβάνοντας υπ’ όψιν το στάδιο της νεφρικής λειτουργίας του ασθενούς, καθώς ορισμένα φάρμακα απαιτούν τροποποίηση της δόσης ή αντενδείκνυνται σε προχωρημένη χρόνια νεφρική νόσο. Σε διαβητικούς ασθενείς με υπέρταση η επιθυμητή τιμή-στόχος για την αρτηριακή πίεση είναι <140/85 mm Hg. Σε ασθενείς με νεφρική νόσο και αλβουμινουρία προτείνεται η ρύθμιση των επιπέδων της αρτηριακής πίεσης σε τιμές μικρότερες από 130/80 mmHg.

Κλινικές μελέτες όπως οι UKPDS, HOPE, RENAAL, ADVANCE, IRMA έχουν αποδείξει τη νεφροπροστατευτική δράση αντιυπερτασικών όπως οι αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου (ACEIs) και οι ανταγωνιστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης ΙΙ (ARBs) οι οποίοι ευνοούν την ελάττωση της αλβουμινουρίας. Η χρήση υπολιπιδαιμικών φαρμάκων σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο ελαττώνει τον κίνδυνο εκδήλωσης καρδιαγγειακών συμβαμάτων όπως έχει φανεί στις μελέτες CARE, HPS, TNT και της SHARP σχετικά πρόσφατα. Προτείνεται η χορήγηση στατινών μεμονωμένα ή σε συνδυασμό με εζετιμίμπη σε διαβητικούς ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο και GFR<60 ml/min/1,73 m2 ή παρουσία αλβουμινουρίας προκειμένου η LDL χοληστερόλη να ρυθμιστεί σε επίπεδα < 70 mg/dl ή να ελαττωθεί κατά 50% σε σχέση με την αρχική της τιμή.

Η διαβητική νεφροπάθεια αποτελεί θεραπευτική πρόκληση για την αποτροπή εκδήλωσης τελικού σταδίου νεφρικής ανεπάρκειας. Ο καλός γλυκαιμικός έλεγχος, η ολιστική αντιμετώπιση των παραγόντων κινδύνου (ρύθμιση αρτηριακής πίεσης, αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμίας) καθώς και τα απαραίτητα υγιεινοδιαιτητικά μέτρα συμβάλουν στην έγκαιρη πρόληψη και αντιμετώπιση της νόσου. Πολύ σημαντική είναι η περιοδική κλινικοεργαστηριακή εκτίμηση των ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη (screening για αλβουμινουρία, εκτίμηση GFR) σε συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό.

 

 

Βασίλειος Ι. Πεππές, MD, MSc, MBA

Ειδικός Παθολόγος

Αντωνίου 12Α & Φίλωνος

Χαλκίδα

  • DOLBETIX

    DOLBETIX®

    Αποσυμφορητικό και καταπραϋντικό
    για τα ακροδάχτυλα

    Περισσότερα
  • COLIPEX

    COLIPEX®

    Καινοτομία στην ανάπλαση
    των ατελειών του δέρματος

    Περισσότερα
  • NEUBETIX Rollon

    NEUBETIX®
    Roll-on

    Ανακουφίζει και καταπραΰνει
    την αίσθηση μουδιάσματος

    Περισσότερα
  • SKINBETIX®FOOT

    SKINBETIX® FOOT

    Κρεμώδης αφρός, ιδανικός για την καθημερινή περιποίηση των ποδιών

    Περισσότερα
  • GLUCOSPRINT PLUS ®

    GLUCOSPRINT PLUS®

    Για την αύξηση των επιπέδων γλυκόζης
    στο αίμα με άμεσα και μετρήσιμα αποτελέσματα!

    Περισσότερα
  • MULTIBETIX

    MULTIBETIX®

    Για τη διατήρηση της ισορροπίας
    των φυσιολογικών λειτουργιών του οργανισμού

    Περισσότερα
  • NEUBETIX®

    NEUBETIX®

    Για την καλή λειτουργία
    του νευρικού συστήματος

    Περισσότερα
  • VIUBETIX®

    VIUBETIX®

    Για τη διατήρηση
    της φυσιολογικής όρασης

    Περισσότερα
  • INSULCHECK®

    INSULCHECK®

    Για να μην έχετε αμφιβολία για το πότε πραγματοποιήθηκε η τελευταία σας έγχυση!

    Περισσότερα
  • DIFOPREV

    DIFOPREV®

    Πρόληψη της επιπλοκής του Διαβητικού Ποδιού

    Περισσότερα

Το περιεχόμενο των άρθρων, των ιατρικών θεμάτων και των πληροφοριών που δημοσιεύονται μέσω της Ενότητας «Άρθρα» ή σε οποιοδήποτε άλλο σημείο της Ιστοσελίδας μας, προορίζεται αποκλειστικά για ενημερωτικό σκοπό και δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή. Η επιμέλεια όλων των κειμένων γίνεται από ειδικούς σε θέματα της ειδικότητάς τους και βασίζεται αποκλειστικά σε στοιχεία απόλυτα τεκμηριωμένα και διεθνώς παραδεδεγμένα σύμφωνα με τις αρχές και τις κείμενες διατάξεις που διέπουν την άσκηση του ιατρικού επαγγέλματος και την Ιατρική Δεοντολογία. Σε καμία ωστόσο περίπτωση δεν υποκαθιστούν την άσκηση της ιατρικής η οποία βασίζεται στην άμεση σχέση ιατρού-ασθενούς και την εξατομικευμένη διάγνωση και θεραπεία των παθήσεων από τους ειδικούς (διαβητολόγων, ενδοκρινολόγων, διαιτολόγων κ.λπ). Για εξατομικευμένη αξιολόγηση της περίπτωσή σας και επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής προσέγγισης, αναζητήστε την επιστημονική συμβουλή ή οδηγία ενός επαγγελματία υγείας και μην αγνοήσετε ή παραβλέψετε ποτέ την επιστημονική συμβουλή ή οδηγία του θεράποντα ιατρού σας λόγω κάποιου άρθρου που διαβάσατε στη παρούσα Ιστοσελίδα. Για περισσότερες πληροφορίες κάντε κλικ στους Όρους Χρήσης Ιστοσελίδας.

X
Τα cookies είναι σημαντικά για την εύρυθμη λειτουργία της Ιστοσελίδας μας και για την βελτίωση της περιήγησης σας σε αυτήν.
Επιλέξτε ποια cookies επιθυμείτε να είναι ενεργά επιλέγοντας «Περισσότερες Επιλογές» ή επισκεφτείτε την Πολιτική Cookies για να δείτε λεπτομερείς περιγραφές των τύπων cookies ώστε να επιλέξετε αν θα αποδεχτείτε ορισμένα cookies.